مفهوم تعلیم و تربیت که امروزه با مفهوم روانشناسی گره خورده است به عنوان عامل اصلی سعادت در نظر گرفته می شود. با توجه به شکل گیری بافت شخصیتی هر فرد در نخستین سال های زندگی، می توان گفت که کودک در رأس تعلیم وتربیت قرار گرفته و در مرکز توجه است. ژان ژاک روسو، فیلسوف بزرگ قرن هجدهم، کسی است که به حق به کشف کودک و اهمیت تعلیم و تربیت وی نائل آمد. نظریات تربیتی وی که در امیل مطرح شده اند، جهان تعلیم و تربیت را دگرگون ساخته و نام این مربی و فیلسوف را که نظریاتش بر نظریه های تربیتی جدید مؤثر بوده است، به ثبت رسانده اند. روش اصلی که روسو در در دستورالعمل آموزشی خود به کار گرفته، روش تربیت منفی است که اساسِ آن را مفاهیم آزادی و «کودکی را به صورت تام و تمام زیستن» تشکیل می دهند. مقالة حاضر به بررسی نظریة تربیتی منفی روسو پرداخته و ردّ پای این نظریه را در روانشناسی امروز دنبال می کند تا از این طریق به ارزیابی تأثیر نظریات وی بر نظریات مربیان و روانشناسان قرن بیستم بپردازد. در این مقاله که به حوزة روانشناسی و تربیتی مرتبط است، مفاهیم روش تجربی، آموزش و پرورش تدریجی، آموزش و پرورش همراه با حفظ استقلال و آزادی آموزشی روشن خواهند شد.

هدف در راستای بهبود اختلالات پیش رونده شناختی در بیماری نورودژنراتیو آلزایمر، یک پروتکل توان بخشی شناختی با عنوان برنامه ریزی درمان دمانس مبتنی بر روش مونتسوری طراحی شده است. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی این روش در بهبود کارکردهای شناختی افراد مبتلا به آلزایمر اجرا گردید. روش بررسی طرح پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. تعداد 58 نفر از مبتلایان به بیماری آلزایمر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در گروه آزمایش (روش مداخله: برنامه ریزی درمان دمانس مبتنی بر روش مونتسوری) و گروه گواه قرار گرفتند. ابزار سنجش شامل پرسشنامه معاینه مختصر وضعیت روانی یا MMSE (فولستین و همکاران، 1975)، آزمون درجه بندی بالینی زوال عقل یا CDR (موریس و همکاران، 1993)، آزمون غربالگری اختلال شناختی یا Mini-Cog (بورسون و همکاران، 2000) بود. داده ها توسط آزمون آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیری و در نرم افزار آماری SPSS 24 در سطح معناداری 0٫ 05>P تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که بین گروه آزمایش و گروه گواه از نظر عملکرد شناختی (نمرات معاینه مختصر وضعیت روانی، آزمون درجه بندی بالینی زوال عقل و آزمون غربالگری اختلال شناختی) تفاوت معنا دار وجود داشت (0٫ 001=P). نتیجه گیری یافته ها نشان داد که برنامه ریزی درمان دمانس مبتنی بر روش مونتسوری به عنوان مداخله غیردارویی موثر می تواند جهت بهبود کارکردهای شناختی مبتلایان به آلزایمر به کار گرفته شود.

مارینا آبراموویچ، هنرمند یوگسلاوی تبار در حوزه هنر مفهومی است که از اوایل1970 با تمرکز بر بدن خود، به مثابه سوژه و رسانه اصلی هنرش، رویکردی متفاوت نسبت به مخاطب داشته است. موریس مرلو پونتی نیز از فیلسوفان پدیدارشناس و اگزیستانسیالیسم قرن بیستم است که در پدیدارشناسیِ ادراک، در قالبِ تجربه ای «بدن مند» به بحث در مورد «دیگری» پرداخته است. او هنر مدرن را پدیدار کننده عالمی می داند که نظرگاه متفاوتی برای هنرمند و مخاطب ایجاد کرده است. هدف این پژوهش تبیین مفهوم مخاطب با رویکرد پدیدارشناسانه موریس مرلوپونتی، براساس مفاهیم «بدن مندی» و «دیگری» در اجراهای مارینا آبراموویچ، با عناوین «هنرمند حاضر است» و «ریتم صفر» است که با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و جمع آوری داده ها از طریق منابع کتابخانه ای، فیلم و پایگاه های معتبر اینترنتی صورت گرفته است. این پژوهش به این پرسش پاسخ می دهد که مخاطب در اجراهای مارینا آبراموویچ چه مفهومی دارد؟ اهمیت این تحقیق ایجاد درک متفاوتِ مفهوم مخاطب توسط هنرمندانی است که تلاش می کنند به جای اینکه محتوایی را برای مخاطب آماده کنند خودرا در موقعیت یک مخاطب قرار دهند تا «سطح آگاهی» خود را تغییر دهند. این امر موجب غنای بیشتر معنا و تعمیق رابطه تماشاگر و اجراگر می شود. از مهمترین دستاوردهای این پژوهش می توان به این نکته اشاره نمود که طبق تعاریف موریس مرلوپونتی در مورد «دیگری» مخاطب به واسطه درهم تنیدگی با اثر هنری و هنرمند، ابزاری برای کنش مخاطب می شود واین امر عامل معنا بخشی و آگاهی برای خودِ هنرمند است.

آلمان نقش بسزایی در جنگ های جهانی اول و دوم داشته است و بیشترین پیامدهای این جنگ نیز دامنگیر این کشور بوده است. از این رو طبیعی است که جنگ و پدیده های مرتبط به آن از مضامین مهم در تاریخ ادبیات این کشور محسوب شود. از جمله نویسندگان بنام که در ادبیات آلمان با آثار فوق العاده خود به شرح جنگ پرداختند اریش ماریا رمارک و ولفگانگ بورشرت بودند. رمارک و بورشرت توانستند با سبک جدید و ویژه خود تحولی در ادبیات بعد از این دو جنگ ایجاد کنند. این دو نویسنده جوان بی رحمی و عاقبت جنگ های جهانی را تجربه کرده بودند، بنابراین آن ها موضوع جنگ را در آثار خود از دیدگاه یک سرباز توصیف کردند. موضوع اصلی آثار این دو نویسنده جنگ، حس بازگشت به وطن و مشکلات آن ها در جامعه جدید پس از جنگ است.

در این پژوهش کوشیده ایم تا داستانهای برگزیده دهه ی هشتاد را از منظر اندیشه های ماریا نیکولایوا بررسی کنیم. نیکولایوا، ابزاری را که روایت شناسی میتواند برای بررسی ادبیات داستانی کودکان در اختیار ما بگذارد به ما نشان میدهد. او ویژگیهای داستان را بر اساس نیازها و تواناییهای ذهنی مخاطب کودک و نوجوان تشریح میکند. ما در این مقاله دوازده داستان برگزیده را تحت چهار بخش عمده(پیرنگ، شخصیت پردازی، چشم انداز و زمان) بررسی کرده ایم. بررسی ما نشان داد که پیرنگ این داستانها به مانند بسیاری از داستانهای کودک بر اساس سفر شکل گرفته است. سفر در داستانهای کودکان در مکان و در داستانهای نوجوانان در زمان است. پیرنگ در داستانهای کودکان خطی و در داستانهای نوجوانان پیچیده است. در داستانهای کودکان شخصیت پردازیها مستقیم و توصیفی است. در داستانهای نوجوانان شخصیت پردازیها غیرمستقیم و معرفی به وسیله ی کنش شخصیتها است.

چکیده فارسی: قرن ها است که ادبیات کهن فارسی بر ادبیات غرب تاثیر نهاده است و نویسندگان و ادیبان اروپایی و امریکایی با افتخار به این موضوع اشاره کرده اند. کافی است در این زمینه نگاهی کنیم به ترجمه های فیتزجرالد از رباعیات خیام و یا غزلیات مولانا با ترجمه کالمن بارکس که امروزه پرفروش ترین اثر در قلمرو کشورهای انگلیسی زبان است.بدیهی است که این رابطه فرهنگی یکسویه نبوده و در این داد و ستد و تاثیر و تاثر، ادبیات فارسی و به ویژه ادبیات معاصر فارسی از ادبیات غرب تاثیر پذیرفته است. این تاثیرپذیری پیش از انقلاب مشروطه و از راه ترجمه آغاز شد و موج نوخواهی و نوجویی شاعران و نویسندگان ایرانی سبب شد که انواع جدید ادبی به قلمرو ادبیات فارسی راه یابد.هدف مقاله حاضر آن است که نشان دهد آیا ترجمه چند نامه به شاعری جوان اثر راینر ماریا ریلکه به قلم دکتر پرویز ناتل خانلری در سال 1318 تاثیری بر نیما یوشیج در نگارش کتاب حرف های همسایه داشته است. در دستیابی به پاسخ این پرسش بررسی، مقابله ای متن دو کتاب با توجه به شرایط ادبی در ایران و جنبه های نوآورانه در شعر نیما یوشیج انجام خواهد شد. چکیده عربی:أثر الأدب الفارسی القدیم علی الآداب الغربیة منذ القرون وأشار إلی هذا الأمر أدباء أوروبا وأمیرکا فخورین بهذا التأثیر. ولإثبات هذا القول یکفی أن نلقی نظرة علی ترجمات فیتز جیرالد لرباعیات الخیام أو ترجمات کولمان بارکس لغزلیات مولوی حیث تعتبر الترجمتان من أکثر النتاجات رواجا فی الأوساط الأدبیة فی البلدان الناطقة بالإنجلیزیة.ومن الواضخ أن هذه العلاقات الثقافیة بین إیران والغرب لم تکن أحادیة بل کان للأدب الفارسی سیما الأدب المعاصر حظّ من التأثر بالأدب الغربی. بدأ هذا التأثر قبیل ثورة الدستور عن طریق الترجمة حیث أدت رغبة الشعراء والکتاب الإیرانیین فی التیارات الأدبیة الجدیدة إلی دخول أنواع أدبیة جدیدة فی حوزة الأدب الفارسی.یهدف هذا المقال أن یدرس تأثیر ترجمة (رسائل إلی شاعر شاب) لراینر ماریا ریلکه بقلم برویز ناتل خانلری عام 1318ش علی الشاعر الإیرانی المعاصر نیما یوشیج فی تألیف کتابه (أحادیث الجار). وللوصول إلی الجواب یدرس هذا المقال دراسة مقارنة بین نصّ الکتابین بالنظر إلی الظروف الأدبیة فی إیران والجوانب الإبداعیة فی أشعار نیما یوشیج.

سیدعلی قاسم زاده *فضل الله خدادادی **علی شاملویی*** چکیدهاگرچه گرایش به داستان پردازی به سبک جدید برای کودک و نوجوان روندی فزاینده دارد، بازشناسی مرزهای روایت پردازی در این حوزه ی داستان پردازی براساس رده های سنی مخاطبان ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش به شیوه ی توصیفی تحلیلی متکی بر مبانی نظری روایت شناسی و آرای ماریا نیکولایوا درباره ی جهان داستان و فرایند سه مرحله ای «پیشاهبوطی، کارناوالی و پساهبوطی» تلاش کرده است به بازنمایی و واکاوی مشخصه های روایی و روانی داستان های کودکانه معاصر برای ترسیم بوطیقای روایت گری آن ها بپردازد. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که دستیابی به مخاطبان فعال و پویا در حوزه ی ادبیات داستانی به ویژه در دوره ی بزرگسالی، بدون تربیت ذهنی و عاطفی کودک و نوجوان از رهگذر داستان های پیشاهبوطی و سپس دوره ی کارناوالی میسر نیست؛ زیراکه مراحل سه گانه داستان پردازی ماریا نیکولایوا آشکار می سازد که داستان نویسی برای کودکان مخاطب (از آغاز تا رسیدن به مرحله ی نوجوانی دوم) فرایندی تکاملی دارد. تربیت مخاطبان با ویژگی های مراحل سه گانه ی گفته شده می تواند به گسترش دانش و شناخت مخاطبان داستان منجرگردد.واژه های کلیدی: داستان کودک و نوجوان، روان شناسی مخاطب، روایت شناسی، ساختار، نیکولایوا.  

این مقاله بر آن است تا بر پایه نظریه نیکولایوا درباره روایت شناسی، ابعاد روایت مندی را در داستان سه سوت جادویی از احمد اکبرپور که از داستان های جدید نیز وی است، بررسی و تحلیل کند؛ نیکولایوا از سال 2003 دیدگاه هایی تازه در پیوند با روایت شناسی ادبیات کودک ارائه داد و برتری های روایت شناسی را به عنوان روی کردی جدا از دیگر شیوه های نقد ادبی یادآور شد. در این نظریه تمرکز وی بر ابعاد روایت مندی و عناصر آن یعنی شخصیت پردازی، زاویه دید و زمان مندی است و معتقد است این عناصر ساختار روایی داستان های کودک را تشکیل می دهند. یافته های پژوهش نشان داد اکبرپور با ارائه راه کارهایی نوین، که نیکولایوا در نظریه خود به عنوان نقاط قوت داستان های کودک به آن ها اشاره می کند، توانسته تا حدودی به جذابیت داستان کمک کند؛ از جمله این شگردها روزنه و پیرنگ باز داستان و توصیف دقیق صحنه ها و جزئیات است. با وجود این که اکبرپور در این داستان کوشیده با آزمودن شیوه های تازه اثری متفاوت بیافریند، اما به نظر می رسد آن گونه که باید نتوانسته از عهده کار برآید؛ چون لحن یک نواخت شخصیت ها و غلبه صدای راوی بر شخصیت ها از انسجام و قدرت مندی اثر می کاهد و نمی گذارد، ویژگی های مثبت اثر، آن چنان که شایسته است، جلوه کنند.

پیرنگ داستان، شاخص ترین عنصر ساختاری داستان است؛ زیرا بدون آنکه مانند کنش و شخصیت، ماهیتی مستقل و آشکار داشته باشد، در سراسر داستان حضور دارد؛ همچنین، پیرنگ به عنوان یکی از مهم ترین عناصر وحدت بخش داستان، از اجزای پراکنده داستان واحدی یکپارچه می سازد. هدف پژوهش حاضر، مقایسه عنصر پیرنگ از دیدگاه ماریا نیکولایوا در داستان های تالیفی و ترجمه ای گروه سنی ب و ج، تعیین میزان موفقیت هریک از این دو دسته داستان در جذب مخاطب و بررسی علل و عوامل موثر در این موفقیت از دیدگاه ادبی است. در نوشتار پیش رو، داده ها ابتدا به روش اسنادی و کتابخانه ای، از مطالعه و استخراج مختصات پیرنگ داستان های پنجاه جلد کتاب از پرفروش ترین کتاب های داستان کودک و نوجوان (در آثار فارسی زبان داخلی ایران و ترجمه ای به زبان فارسی)، منتشرشده در بازه زمانی سال های 95-1385 گردآوری شد. آنگاه با به دست آوردن مقدار عددی متغیرهای بررسی شده در پیرنگ، تحلیل محتوای کیفی بر پایه نظریه ماریا نیکولایوا صورت گرفت. یافته های حاصل از تطبیق نتایج نشان می دهند که کتاب های داستانی ترجمه ای نسبت به کتاب های تالیفی، به سبب تناسب بیشتر با سلیقه و نیازهای مخاطب کودک و نوجوان و به جهت برخورداری از عناصر جذابیت بیشتر، سبب گرایش کودکان و نوجوانان به این داستان ها شده است و در جذب مخاطبان خود موفق تر بوده اند.